Affiches over de bevrijding
Affiches zijn tijdens en na de oorlog een belangrijk communicatie- en propagandamiddel. Radio en televisie ontbreken om informatie te kunnen overbrengen aan burgers.
Naar aanleiding van de bevrijding worden verschillende rijmprenten en affiches gedrukt. De terugkeer van Wilhelmina en de komst van de geallieerden zijn veelgebruikte thema's. De affiches tonen de vrolijke taferelen van de vrede met veel kleurgebruik. Maar ook de strijd die hiervoor geleverd is wordt getoond, waarvoor de affiches vaak in zwart-wit zijn gedrukt.
De affiches, die gezamenlijk eigendom zijn van de KB en het NIOD, vormen een indringende en authentieke weergave van het 'uiterlijk' van de oorlog.
-
Over het water / Elisabeth van Maasdijk, 1945
-
Wij zijn vrij! / M. Nijhoff, 1945
-
Bevrijd / L. Braaksma, 1945
-
Vliegtuigschaduw met molen, 1945
-
Kent gij het land, der zee ontrukt? / Eppo Doeve, 1945
-
Free Holland welcomes the soldiers of the Allies. Welkom in het vrije Nederland!, 1945
Kaalknippen van 'moffenmeiden'
Affiche uit Doetinchem, 6 april 1945.
Na de bevrijding richt de Nederlandse bevolking haar woede op 'moffenmeiden'; meisjes en vrouwen die op welke manier dan ook contact hebben gehad met Duitse soldaten. Ze worden publiekelijk kaalgeschoren en -geknipt. Vaak wordt een hakenkruis op hun hoofd geverfd en worden ze op een open kar rondgereden. Op deze 'gecontroleerde' manier probeert het Militaire Gezag een bijltjesdag, met alle ongeremde wraakoefeningen op landverraders van dien, te voorkomen.
Aan de kinderen van Nederland
Aan de kinderen van Nederland, 1945
Hitler wilde in 1940 de Koninklijke familie gevangen nemen, in de hoop dat Nederland dan zou capituleren. Wanneer de Duitsers Nederland binnenvallen, wijkt de Koninklijke familie uit naar Londen. Juliana en de prinsesjes Beatrix en Irene reizen al snel door naar Canada. Prins Bernhard reist op en neer tussen Canada en Londen. Op 19 januari 1943 wordt prinses Margriet geboren in Ottawa. De prinsesjes zijn blij als ze weer naar Nederland mogen terugkeren. Op 2 augustus 1945 komt Juliana met de prinsesjes per vliegtuig aan in Nederland op vliegveld Teuge.
De bevrijding in Nederlands-Indië
Pas in augustus 1945 wordt Nederlands-Indië bevrijd. Dit gebeurt nadat de Verenigde Staten twee atoombommen hebben gegooid op Hiroshima en Nagasaki. Op 15 augustus maakt de Japanse keizer de capitulatie bekend.
Om de capitulatie van de Japanners overal kenbaar te maken, worden boven Java strooibiljetten in het Maleis uitgestrooid. Opmerkelijk is dat er in de tekst wordt gesproken van 'Indonesia', een term die eigenlijk taboe is.
-
Strooibiljet Nederlands-Indië, 1945
-
Indië moet vrij! Werkt en vecht ervoor!, 1945.
-
Nu Indië! Meldt u als vrijwilliger, 1945.
Affiche voor de eerste dodenherdenking op 31 augustus 1945
De eerste Nationale Dodenherdenking vond plaats op 31 augustus 1945, de verjaardag van koningin Wilhelmina. Op deze dag werd echter ook de bevrijding gevierd. Dit resulteerde in de opvoering van het Drama der bezetting in het Olympisch Stadion met teksten van A. Den Doolaard en onder regie van Carel Briels. De regering besloot dat de Dodenherdenking vanaf 1946 op 4 mei zou plaatsvinden, gevolgd door Bevrijdingsdag op 5 mei. Deze dag werd gekozen omdat op deze datum in 1945 de capitulatie van de Duitsers in werking was getreden.
