Travels in the Interior of South Africa

In november 1810 komt William John Burchell (1781-1863) aan in Kaapstad. Dit is de eerste ontdekkingsreis van de 30-jarige Britse ontdekkingsreiziger en natuuronderzoeker. Daarvoor zit hij kort in de handel, maar dat bevalt hem niet. Hij maakt deze reis op aanbeveling van een Nederlander, Jan Willem Janssens, die tussen 1802 en 1806 gouverneur van de Kaap is – maar tegen de tijd dat Burchell arriveert is hij allang terug in Nederland en is de Kaap weer Engels terrein.

Een reis van vier jaar

Eenmaal in Zuid-Afrika begint de onderzoeker met de voorbereidingen van een expeditie naar het binnenland. Vanaf juni 1811 tot in 1815 maakt hij een tocht door het ruige landschap. Hij legt meer dan 7000 km af. Een wisselende ploeg personeel, gekozen uit de plaatselijke bevolking, staat hem bij; bij wijlen, zegt hij, laten ze hem in de steek en je vraagt je af hoe hij ze behandelt. Hij noemt ze ‘Hottentot’ of ‘Bushman’, termen die in de loop der jaren racistische connotaties kregen. Burchell reist van Kaapstad, via Stellenbosch door de Karoo naar het oosten tot bij de Kerkenberg. Dan verblijft hij geruime tijd in en om Durban aan de oostkust. Hij reist door naar Graaff-Reinet in de Oost-Kaap-provincie en vervolgens gaat de tocht naar het noordwesten, via Dithakong in de Noordkaap naar andere plaatsen in deze regio.

Verzameling

Het doel is om de flora van dit deel van de wereld te inventariseren en om zijn eigen botanische verzameling aan te vullen. Dat doet hij met verve. Meer dan 50.000 exemplaren van planten en dieren worden verzameld en bij zijn terugkeer naar Londen in augustus 1815 vullen die 48 scheepskratten. Eenmaal thuis worden zijn aantekeningen en de collectie door hem nader bestudeerd en in 1822 en 1824 publiceert hij twee delen van zijn reisverslag. De tekst in de twee boeken volgt die van zijn dagboek: Travels in the Interior of Southern Africa. Een derde deel, dat het eind van zijn reis zou beschrijven, is niet voltooid. 

Gravures

De uitgave wordt geïllustreerd met vignetten die gebaseerd zijn op zijn eigen tekeningen. Zo is er de ‘Bookoo’, de Agathosma serratifolia, waarvan de bladen worden gebruikt om een azijn van te maken. Die dient, bijvoorbeeld, om de brandwonden te verzorgen als het pistool van een van zijn gehuurde assistenten, Gert genaamd, in diens handen ontploft. (Het vignet is afgebeeld op pagina 476 van deel 1). Er zijn in het boek ook andere gravures opgenomen met afbeeldingen van personen en landschappen, soms zijn het uitklapbare prenten. Deze zijn met de hand ingekleurd, zoals die van het uitzicht op Kaapstad en de Tafelbaai – met op de voorgrond een man met een parasol, waarschijnlijk Burchell zelf. Een andere prent laat een kampement bij de Zakrivier zien, waar hij in september 1811 wacht tot een konvooi zo is aangegroeid dat men een gezamenlijke route door een droog woestijnachtig gebied aandurft.