Kunstvriendschaplyk Gedenk-boek

Johannes le Francq van Berkhey (1729-1812) was een schilder en dichter uit Leiden, die ook een enorme interesse had in natuurwetenschappelijk onderzoek. Hij ging voor arts studeren en publiceerde tussen 1769 en 1811 zijn magnus opus: Natuurlyke Historie van Holland, een monumentaal werk uit verschillende delen over de flora, fauna en geologie van Holland, maar ook over de Hollandse bevolking, het landschap, de landbouw en de veeteelt.

In 1758 begon hij met het aanleggen van een vriendenboek, dat hij een ‘Kunstvriendschaplyk Gedenk-boek’ noemde. In totaal verzamelde Berkhey meer dan 362 bijdragen van vrienden en kennissen, in drie vuistdikke boeken, waaronder 325 tekeningen, gravures en knipwerkjes. Opvallend is dat Berkhey veel van de bijdragen van zelfgeschreven commentaar voorzag.

De alba kunnen beschouwd worden als de persoonlijke kunstverzameling van Berkhey, die zich als dichter, schilder en natuurwetenschapper in heel diverse kringen begaf. Naast landschappen, alledaagse scènes en allegorische voorstellingen over deugd en zelfkennis, treft men ook veel bijdragen met de natuur als onderwerp. Veel mensen uit zijn netwerk, zoals de hovenier Willem van Hazen of de botanicus Georg Ehret leverden mooie illustraties van planten. 

Heel bijzonder zijn twee bijdragen gemaakt van echte dieren: een walvis, geknipt uit een echt stukje walvishuid, aangebracht door een onbekende matroos en een vogeltje gemaakt van echte veren, een snavel en pootje.

Catalogusbeschrijving

Album amicorum van Johannes le Francq van Berkhey. Leiden/Warmond, 1758-1798. Aanvraagnummer: KW 132 F 13 (drie delen)