Fotoalbum voor Abraham Koolhoven
Doublure voor in de boekband door J.A. Loebèr jr. Fotoalbum voor Abraham Koolhoven, 1895. Aanvraagnummer: KW 1770 B 15
Natuurmotieven op boekbanden zijn van alle tijden, maar rond 1900 krijgen ze een bijzondere rol. De Art Nouveau – in Nederland bekend als de Nieuwe Kunst – maakt natuurlijke elementen in het ontwerp van boeken tot een uitgangspunt. Zo kan het gebeuren dat een boekbinder onverwachte combinaties maakt van afbeeldingen van tulpen met fietsen. Zo’n unieke boekband ontstaat na een succesvol bloemencorso.
Gedenkalbum
In de middag van 12 april 1896 verzamelt zich in Haarlem een menigte wielrijders om deel te nemen aan een door de A.N.W.B. georganiseerd bloemencorso. De organisator is Abraham Koolhoven (1857-1925), zakenman, bestuurder, investeerder en – niet onbelangrijk – medeoprichter, bestuurslid en penningmeester van de Algemeene Nederlandsche Wielrijdersbond. De optocht gaat van Haarlem naar Bloemendaal en brengt de bond duizenden nieuwe leden op. Begin oktober 1896 ontvangt Koolhoven een speciaal ontworpen gedenkalbum met 24 bladen waarop 83 foto’s zijn gemonteerd, voornamelijk van de amateurs en clubs die eraan deelnemen, zoals Club Swift uit Schiedam.
-
Illustratie van Club Swift door W.F.A.J. Vaarzon Morel in J.F. [Jan Feith], Herinnering aan het bloemen-corso, 12 april 1896. Haarlem: Erven F. Bohn, 1896, p. 18. Aanvraagnummer: 9157 E 18
-
Foto van Club Swift tijdens het A.N.W.B.-bloemencorso van 12 april 1896, in: Fotoalbum voor Abraham Koolhoven. Den Haag, KB, KW 1770 B 15.
-
Fotoalbum voor Abraham Koolhoven, voorplat van de boekband door J.A. Loebèr jr., 1895. Aanvraagnummer: KW 1770 B 15
![Illustratie van Club Swift door W.F.A.J. Vaarzon Morel in J.F. [Jan Feith], Herinnering aan het bloemen-corso, 12 april 1896.](https://collecties.kb.nl/sites/default/files/images/9157E18_p_018.jpg)
De boekband van dit album is bijzonder uitgevoerd: in goud bestempeld perkament dat bovendien in aquarelverf is beschilderd. Dit is het werk van boekbinder J.A. Loebèr jr. Het formaat is niet klein (bijna 35 cm hoog). Op de voorzijde is het monogram AK van Koolhoven in zwart geschilderd. In de hoeken verschijnt het ook.
Opvallend zijn de langwerpige velden daartussen: die zijn beschilderd met roze en rode tulpen en groene bladeren, opgevuld met gele en paarse meanderende lijnen. In het midden van elk vlak is een fiets geschilderd. De vier fietsen in de vier vlakken verschillen op nogal wat punten, bijvoorbeeld het frame en het formaat van de wielen.
-
Fiets en tulpen geschilderd door J.A. Loebèr jr. op het voorplat van het Fotoalbum voor Abraham Koolhoven, 1895. Aanvraagnummer: KW 1770 B 15
-
Fiets en tulpen geschilderd door door J.A. Loebèr jr. op het voorplat van het Fotoalbum voor Abraham Koolhoven, 1895. Aanvraagnummer: KW 1770 B 15
Als het boek wordt geopend, verschijnt op de binnenzijde van de boekband een heel andere voorstelling met centraal de Nederlandse leeuw. Die is echter omringd door een gestempelde rand van tulpmotieven. Ook langs de onderzijde is de vorm van de bloem en het blad van de tulp herkenbaar.
De boekband is het werk van de Leidse boekbinder Johannes Aarnout Loebèr jr. (1869-1957), die zich vanaf ongeveer 1890 actief opstelt in de wereld van de boekbinders. Hij geeft lezingen, richt een tijdschrift op, maakt tentoonstellingen en geeft praktische cursussen.
Zijn vroege banden zijn uitgevoerd in een andere stijl, voornamelijk negentiende-eeuwse neostijlen. Maar vanaf 1894 gebruikt hij steeds vaker gestileerde composities met bloemen, zoals fuchsia of lelie. Er is echter geen enkel verband tussen de decoratie en de inhoud van het boek dat hij bindt. Het album voor Koolhoven is het eerste (nu bekende) bindwerk van Loebèr waarbij de realistische motieven aansluiten op de inhoud van het album: foto’s van het rijwielbloemencorso. Deze samenhang tussen decoratie en onderwerp is voor hem in deze periode uniek.
Catalogusbeschrijving
Boekband door J.A. Loebèr jr. om Fotoalbum voor Abraham Koolhoven, 1895. Aanvraagnummer: KW 1770 B 15
Tekst gebaseerd op: Paul van Capelleveen, ‘Een rijwielcorso en Psyche in Nieuwe-Kunststijl. Twee boekbanden van Loebèr en Smits’, De Boekenwereld, 42 (2026) 2 (juni), p. 42-47.
