Een boekband voor Tulips and Tulipomania door Jean Gunner

Een van de vele bijzondere boekbanden in de KB-collectie is die van Jean Gunner om een exemplaar van Tulips and Tulipomania. De tulpen, uitgevoerd in verschillende kleuren leer, sieren Wilfrid Blunts standaardwerk over de zeventiende-eeuwse tulpenmanie.

Reizigers die halverwege de zestiende eeuw Turkije bezochten, werden getroffen door een eigenaardig soort plant: de tulp. Al spoedig werd de bol naar West-Europa uitgevoerd en kwam hij ook in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden terecht, waar men zich toelegde op het kweken van bijzondere soorten. Aanvankelijk ontstond een handel in bollen tussen kwekers en rijkelui, maar allengs ontwikkelde zich een echte ‘tulpomanie’, waarbij levendig werd gespeculeerd op de mogelijke toename in waarde van bepaalde tulpenbollen: bollen dus, waaruit de bloem nog moest komen groeien.

Deze editie van Tulips and Tulipomania bevat naast de historische hoofdstukken een overzicht van Engelse tulpen met speciaal vervaardigde schilderingen daarvan door de Schotse kunstenaar Rory McEwen (1932-1982). Hij werkte eerst als schilder en als zanger/gitarist, maar vanaf 1962 legde hij zich uitsluitend toe op de beeldende kunst. De samenwerking met Blunt kwam niet uit de lucht vallen: hij was McEwens leraar op Eton. Voor het boek schilderde McEwen zestien soorten tulpen. Hij bouwde de prent op door een oneindig aantal kleine, parallelle streepjes in aquarel naast elkaar te schilderen op vellen perkament. De tulpen zijn daarop driemaal zo groot als in werkelijkheid, zodat ze vervolgens voor het boek (verkleind) kunnen worden gereproduceerd in lithografie.

In opdracht van de KB werd een exemplaar van deze uitgave in heel leer gebonden door de boekbinder Jean Gunner (*1947). Deze Britse boekbinder werd opgeleid tussen 1962 en 1967 maar emigreerde in 1969 naar de Verenigde Staten om lessen te volgen bij boekbinder Carolyn Horton. In de periode 1972–1986 was zij als boekbinder en restaurator verbonden aan de Hunt Botanical Library van Carnegie Mellon University (Pittsburgh, Pennsylvania). Ze gaf daar ook avondcursussen voor boekbinders en restauratoren.

De boekband werd beschreven door de toenmalige KB-conservator Jan Storm van Leeuwen. Hij schreef dat het op het eerste gezicht lijkt alsof Gunner in haar ontwerp direct aansloot op de aquarellen van McEwen, maar er zijn grote verschillen: “De details in haar tulpen zijn niet door lijnen tot stand gebracht, maar door vlakken verschillend gekleurd leer. In tegenstelling tot de schilder geeft zij groeperingen van tulpen, die op het achterplat nog gesloten zijn en op het voorplat al over hun hoogtepunt heen, als een directe verwijzing naar de ijdelheid”. De donkergrijsblauwe geitenleren band is opgelegd met vele tinten rood, bruin, geel en groen leer, met op de rug een titelschildje in groen en rood. De band is aan de binnenzijde van het achterplat gesigneerd met een blindstempeling: J. GUNNER 1982’. De kopzijde is verguld.

De documentatie over de boekband bevat schetsen van de boekbindster op kalkeerpapier en een geschilderde schets dat de kleuren voor de band toont. Daarbij is ook een vel bewaard met voorbeelden van de vele verschillende kleuren leer.