Honderd Amerikaansche tomaten-recepten

Al vroeg in de twintigste eeuw duiken kookboeken op die gewijd zijn aan slechts een bepaald soort levensmiddel of één soort gerecht. Zo verschijnt er in 1931 een boek van J.J. Ochse dat alleen Indische groenten behandelt, en schrijft Martine Wittop Koning in 1935 een boekje met honderd recepten voor rauwkostgerechten. Dit soort kookboeken zou in de loop van de eeuw steeds populairder worden. Hele reeksen verschenen er zelfs, waarvan elk deeltje gewijd was aan een specifiek produkt. In eerste instantie vaak zeer bescheiden in vormgeving, maar de laatste jaren juist steeds meer in luxe prachtuitgaven voorzien van talrijke foto's, zoals het recentelijk uitgegeven Tomaten kookboek.

In schril contrast met deze recente boeken staat de vormgeving van dergelijke kookboekjes uit de dertiger jaren waaronder Honderd Amerikaansche tomaten-recepten. Een fleurige buitenkant, dat wel, maar verder bevat het dunne 33 pagina's tellende boekje slechts korte receptaanduidingen.

In weerwil van de titel bevat dit kookboek overigens geen 100 tomatenrecepten: twee van de 100 recepten betreffen recepten voor 'milktoast', respektievelijk 'dreamtoast' waaraan in het geheel geen tomaat te pas komt. De beide recepten vormen een soort 'uitleg' van het voorafgaande recept waarin deze toastsoorten gebruikt worden. 98 recepten dus, maar op een receptje of twee moet natuurlijk niet te nauw gekeken worden.

Honderd Amerikaansche tomaten-recepten bevat naast wat naar onze moderne maatstaven 'echte' tomatenrecepten zijn, ook tal van recepten waarbij tomaat, in plakjes gesneden, slechts dient als garnituur of recepten voor bijvoorbeeld vrij traditionele uien- of schorsenerensoepen waaraan vlak voor het serveren nog snel wat tomatenblokjes toegevoegd worden. Maar behalve dit soort 'simpele' tomatentoevoegingen, zijn er ook heel wat meer bijzondere gerechten te vinden in dit kookboek: voor salades met tomaat, tomatenmosterd, zoetzuur van tomaten, tomatengelei met sla, gebakken tomaat met broodkruimels en nog veel meer.

Recept

Onderstaand recept behoort tot de meer inventieve, en betreft een gerecht dat inmiddels, anno 2003, -in een geïndustrialiseerde vorm- in geen enkele Amerikaanse keuken ontbreekt: ketchup. Ook in de meeste Nederlandse koel- of voorraadkasten zijn flessen met dit tomatenproduct standaard aanwezig.

Recept: Catsup
Kook samen: 2 L. rijpe tomaten, 1 fijngesneden ui, 1 eetlepel zout, 3 eetlepels bruine suiker tot de massa dik is. Wrijf door een zeef en voeg hierbij 2 eetlepels mosterdpoeder, een eetlepel kaneel, een koffielepel nagelgruis, een koffielepel peper, 1 geraspte muskaatnoot en drie kopje azijn. Breng aan de kook en giet kokend in flesschen, die worden dichtgelakt.

Bronnen

• Honderd Amerikaanschen tomaten-recepten / Willy Cornelissen-Schepp. Rotterdam, Nijgh & Van Dimar's Uitgeverij, [1920]. Aanvraagnummer Broch. 15487
• Indische groenten / J.J. Ochse. - Batavia, 1931. Aanvraagnummer MAM 425
• Honderd rauwkostgerechten / Martine Wittop Koning. - Rotterdam, 1935. Aanvraagnummer Broch. 15463
• Het tomaten kookboek / Christine France. - Utrecht: Veltman, 2002. Aanvraagnummer 5167921