Jacob Heyblocqs vriendenboek

Bijzondere bijdragen in Heyblocqs album

De meeste bijdragen zijn een stuk uitgebreider dan de gebruikelijke vriendschapsbetuigingen. Veel gedichten zijn voor de gelegenheid gemaakt. Ze zijn over het algemeen in het Nederlands of het Latijn.

De naam Heiblocq wordt vaak als inspiratie gebruikt. Een heiblok is het zware blok van de heimachine waarmee palen in de grond worden geslagen. Zo dicht Joost van den Vondel, een van Nederlands beroemdste schrijvers uit de zeventiende eeuw:

Jakob, pryst ghy eeuwigh werck,
Bouw geen huis, veel min een kerck
Op den veengront van elcks zin,
Want die gronden zacken in;
Schoon men hout noch Heiblocq spaer.
Veengront dreight u met gevaer. [p. 11)

Met andere woorden: Bouw (je leven) liever op de rots van eeuwige waarden dan op de moerasgrond van de waan van de dag. Veengrond is en blijft onstabiel, ook als je palen en een heiblok gebruikt.

Ook Rembrandt van Rijn levert een bijdrage. Hij tekent in 1661 een geliefde scène uit de Bijbel, het moment dat Jezus door zijn ouders in de tempel wordt voorgesteld aan Simeon.

Het rijkste vriendenboek van Nederland

Met al die beroemde bijdragen is dit het rijkste vriendenboek uit de Nederlandse geschiedenis. Geen enkel ander album is zo mooi geïllustreerd. We vinden er prachtige landschappen in getekend, bijvoorbeeld:

Ook mythologische scènes verfraaien het boek. Bijvoorbeeld deze tekening door een leerling van Rembrandt:

Bijzonder zijn ook afbeeldingen van de zeventiende-eeuwse medemens. Soms in een vluchtige potloodschets gevangen:

Heyblocqs album en de KB

Het album amicorum van Jacob Heyblocq wordt in 1901 aan de KB geschonken door U.M. Kneppelhout-Van Braam. In 1997 publiceert de KB een heruitgave van het hele boek die nog steeds te koop is in onze webwinkel.

Beschrijving van het handschrift

Album amicorum van Jacobus Heyblocq (1623-1690), rector van de Latijnse school te Amsterdam. Amsterdam [etc.], 1645-1678.
Contemporaine zwarte leren band met goudstempeling.
Bevat 196 inscripties, waaronder 41 tekeningen, 2 gravures, 3 knipwerkjes en een titelpagina in een cartouche van bladeren. Papier, 310 pp., ill. 92×153 mm.
In 1901 geschonken door U.M. Kneppelhout-Van Braam uit de erfenis van J. Kneppelhout.
Aanvraagnummer: KW 131 H 26, alleen ter inzage

Index op auteursnamen van de bijdragen

• Abba, Bartholomaeus - 93, 138, 144
• Aemilius, Antonius - 137
• Amour, Gulielmus d' - 35-36, 37-38, 209
• Angelkott, Hermannus - 102
• Anslo, Reyer - 12
• Arenbergh, Jan van - 154, 155
• Asselijn, Thomas - 232-233
• Balen, Petrus van - 169, 255
• Barlaeus, Lambertus - 73
• Bie, Alexander de - 159
• Blasius, Johan - 196, 243, 250
• Block, Tewis Dirksz - 57b
• Boey, Cornelis - 267
• Bonevaal, Joannes van - 100
• Boogaard, I. - 181-182
• Braij, Jan de - 248-249
• Brandt, Gerard jr. - 57a
• Bronchorst, Jan Gerritsz. van - 121, 157
• Bruno, Henrick - 115-117
• Cabeljauw, Johannes - 143
• Cappelle, Jan van de - 283
• Cats, Jacob - 237
• Christenius, Johannes - 109
• Clerquius, Jacobus - 45
• Comenius, Jan Amos - 189
• Coninck, Gerrit - 20
• Conradi, Henricus - 192
• Conraedt, Andreas - 193
• Cool, Joannes - 236-237, 240
• Coppenol, Lieven van - 178, 179
• Costerus, Johannes - 257
• Daventraeus, Henricus - 23
• Decker, Jeremias de - 239
• Dibbetz, Johannes - 124
• Does, Jacob van der - 291, 297-298
• Du Rieu, Johannes - 105
• Du Rieu, Wilhelmus - 107
• Dubbels, Pieter - 62-63, 152
• Dullaert, Joan - 224
• Eeckhout, Gerbrand van den - 278-279, 282
• Ens, Johannes - 31-33
• Fabricius, Johannes - 210-211, 251-252
• Fernant, Pieter - 83
• Flinck, Govaert - 153
• Focquenbroch, Willem Godschalk van - 90, 120, 167
• Francius, Petrus - 146
• Goor, Cornelis van - 295
• Goor, M. van - 160
• Gorter, Jacob - 270, 271
• Graswinckel, Theodorus - 191
• Gronovius, Johannes Fredericus - 151
• Haghe, Joannes vander - 258-259
• Halmael, Cornelis van - 217
• Hartoghvelt, Jan van - 93a, 94
• Heinsius, Daniel - 149
• Heinsius, Franciscus - 177
• Helst, Lodewijk van der - 231
• Heyblocq, Bernardus - 165
• Heyblocq, Jacob - 7, 24-25, 26, 162, 222, 264
• Hoff, Pieter - 65, 71
• Huygens, Constantijn - 39, 266b
• Junius, Adrianus - 145
• Junius, Guilhelmus - 112-113
• Kesteren, Joannes van - 163
• Keuchenius, Robertus - 111
• Koenerding, Johannes - 212
• Koninck, J. - 201-202
• Laurentius, Laurens - 41
• Le Maire, Isaac - 17
• Leupenius, Joannes - 276-277
• Leupenius, Petrus - 242
• Lieranus, Arnoldus - 60
• Lydius, Jacobus - 229
• Lydius, Martinus - 21-22
• Lydius, Nicolaus - 27, 28-30
• Maresius, Samuel - 123
• Mast, Arnoldus van der - 76, 190, 216
• Meek'ren, Job van - 72, 97, 114, 207
• Mejerus, Tobias - 180
• Menslage, Hermannus - 226
• Messu, Joannes - 223
• Meurant, Emanuel - 173, 174, 184
• Meurant, Esaias - 174, 175, 183
• Midlum, Gerard van - 68-69, 70, 185-186
• Montanus, Arnoldus - 13
• Montanus, Joannes - 51
• Neer, Aert van der - 132, 133
• Neuijen, Joan - 272-273
• Nieuwenhuysen, Johannes van - 227
• N.N. - 67, 77, 81, 99, 118, 172, 187, 195, 197, 207, 245, 254a, 275, 289, 301, 303, 304a
• Oever, Hendrik ten - 171
• Outten, Michiel van - 218-219
• Pantinus, Joannes - 141
• Pantogalos, Meletios - 260
• Penyn, Gerardus de - 269
• Polyander van Kerckhoven, Johannes - 57
• Quina, Jacob jr. - 246, 55-56
• Quina, Jacob sr. - 246, 55-56, 89, 246
• Ras, Joannes - 101
• Rembrandt - 61
• Revius, Jacobus - 147
• Rhijnsdijck, Henricus - 253
• Rivetus, Andreas - 263
• Rooy, C. de - 299
• Rossaeus, Samuel - 220-221
• Salmasius, Claudius - 85
• Schellinks, Willem - 53, 75, 198, 205, 206
• Schilde, Sara van - 238
• Schoock, Martin - 47
• Schurman, Anna Maria van - 265
• Seep, C. - 203
• Selijns, Henricus - 199
• Senguerdius, Arnoldus - 91
• Simonides, Simon - 230
• Six van Chandelier, Joannes - 228
• Sladus, Cornelius - 139
• Snellinx, Franciscus - 9-10, 18
• Spanhemius, Fredericus - 15
• Staphorstius, Casparus - 126
• Streso, Casparus - 125
• Tengnagel, Mattheus Gansneb - 14
• Triglandus, Jacobus - 235
• Uchtmannus, Theodorus Alma - 103
• Veer, Cornelis van der - 48-49, 78-79, 254b-254c
• Velthuisen, Casparus - 225
• Vicq, Franciscus de - 261
• Vlasblom, Ludovicus - 142
• Voet, Daniel - 95
• Voet, Paulus - 135
• Voetius, Gisbertus - 131
• Vondel, Joost van den - 11
• Vos, Jan - 50
• Vossius, Gerardus Johannes - 129
• Waterloos, Herman Frederik - 87
• Waterpas, P. - 66
• Westerbaen, Jacob - 241
• Widmarius, Abdias - 43
• Winckelius, Andreas - 19
• With, Pieter de - 285, 287
• Wittenoom, Cornelis - 127
• Zoet, Jan - 98, 119, 213-214

Literatuur

The Album Amicorum of Jacob Heyblocq, Introduction, Transcriptions, Paraphrases and Notes to the Facsimile, Edited by Kees Thomassen and J.A. Gruys, Zwolle: Waanders, 1998, Aanvraagnummer LHO HS.B 74c HEY