Album amicorum Jacoba Cornelia Bolten

Van mannen- naar vrouwenaangelegenheid

Het 18de-eeuwse album was primair een mannenaangelegenheid. Het waren veelal in fraai bestempeld marokijn gebonden oblongboeken (boeken in liggend formaat), door medestudenten gevuld met citaten en wensen in het Latijn. Illustraties waren betrekkelijk zeldzaam. Het 19de-eeuwse album daarentegen is primair een vrouwenzaak. Meestal is het een klein doosje in boekvorm waarin op losse blaadjes door familieleden en kennissen verzen en wensen in het Nederlands, Frans en Duits zijn geschreven. Daarnaast bevat het allerlei staaltjes van handwerk: borduursels, prikwerkjes, tekeningen, aquarellen, vlechtwerk van mensenhaar en wat al niet meer.

De heren studenten keren zich in die periode hooghartig van het album af. Het album van Jacoba Cornelia Bolten markeert de overgang. De uiterlijke verschijning is nog typisch 18de-eeuws, maar het is al losbladig, de bijdragers zijn geen studenten meer en het is uitbundig geïllustreerd.

Stamboomonderzoek

Onderzoek in genealogische literatuur maakt duidelijk dat het voorkomen van bepaalde familienamen in het album terug te voeren is op over en weer gesloten huwelijken. Zo waren de Boltens gerelateerd aan de familie Van Driest door het huwelijk van Catharina Elisabeth Bolten (1785-1849) met Paulus Johannes van Driest (1778-1834), en het huwelijk van Maria Petronella Bolten (1789-1850) met Paulus Wijnandus van Driest (1786-1835).

Via Van Driest loopt er een lijn naar de familie Kleinpenning door het huwelijk van Catharina Paulina van Driest (1798-1856) met Johannes Stephanus Kleinpenning (1796-1864), en naar de familie De Man door het huwelijk van Agneta Lucretia van Driest (1785-1821) met Engelbert de Man (1777-1844).

Verdwaalde blaadjes van Paulina van Driest

Opmerkelijk is dat er ook een paar blaadjes van een ander album in het omslag terecht zijn gekomen. Het gaat om het album van Paulina Catharina Agneta van Driest (1823-1867), een dochter van Maria Petronella van Driest-Bolten. Zij kreeg het – blijkens de inscriptie op fol. 44r van haar moeder ten geschenke – maar kwam mogelijk in de praktijk nooit aan het verzamelen toe waarna op enig moment de blaadjes maar zijn opgeborgen in het album van haar tante.

Gelegenheidsgedichten door 'J.B.'

Curieus zijn de afschriften van elf gelegenheidsgedichten van de hand van ‘J.B.’, naar mag worden aangenomen de eigenaresse van het album J.C. Bolten. Zonder twijfel is dit een schamel overschot van een immense berg gedichten, want wie de inhoud tot zich neemt begrijpt dat er in familie- en vriendenverband niets kon plaatsvinden zonder dat tante Bolten daar op poëtische wijze haar licht op liet schijnen. 

Beschrijving van het album

Je vindt het album in de KB-catalogus onder het aanvraagnummer KW 79 L 40. 

De formele beschrijving luidt: "Album amicorum van Jacoba Cornelia Bolten (1787-1859). 41 bijdragen in het Nederlands en het Frans door familieleden en kennissen, in de jaren 1805-1843 geplaatst te Amsterdam, Utrecht, Breukelen en Weesp. Bevat voorts een aantal blaadjes met 11 afschriften van door Bolten vervaardigde gedichten en 3 blaadjes bestemd voor het album amicorum van Paulina Catharina Agneta van Driest (1823-1867)
Papier, 75 losse fol., waarvan 15 onbeschreven, 100x169 mm.
Contemporaine rode marokijnen omslag met goudstempeling en centraal op voor- en achterplat een ovaal in groen leer waarop respectievelijk ‘J.C. Bolten’ en ‘Souvenir de l’amitié’. Losse dekbladen. Vergulde sneden. Met contemporaine groene kartonnen koker. Met 13 penseeltekeningen waarvan 1 ingeknipt en ‘opentrekbaar’, 3 gravures, 2 gedroogde bladeren en 2 potloodtekeningen.
Herkomst: in 2007 geschonken door J. Post, P. Post, J. Braat en S. Campbell-Braat uit de nalatenschap van M.E. Post."

Register op de auteurs van de bijdragen

1. Bolten, Coo - fol. 48v
2. Bolten, Jacoba Cornelia (1787-1859) - fol. 48r, fol. 48v, fol. 49r, fol. 49v, fol. 50r-v, fol. 51r-v, fol. 52r-v, fol. 53r-v, fol. 54r-v, fol. 55r-v, fol. 56r-v
3. Bolten, Maria Petronella (1789-1850), echtgenote van Paulus Wijnandus van Driest - fol. 44r
4. Bolten, Willem Anthony (1784-1854) - fol. 8r
5. Bolten - zie ook: Boursse
6. Boursse, Johanna Maria (1757-), echtgenote van Pieter Bolten (1747-1806) - fol. 2r
7. Brak, Abraham - fol. 49r
8. Broekhuizen, F. - fol. 48r
9. Brouwer, H.M. - fol. 21r
10. Brouwer, W.E. - fol. 9r
11. Bruin, D. de - fol. 33r, fol. 41r
12. Driest, Johanna Elisabeth van (1809-1846) - fol. 42r-v
13. Driest, Paulina Catharina Agneta van (1823-1867) - fol. 44r, fol. 46r, fol. 47r-v
14. Driest, Paulus Eliza van (1811-1847) - fol. 43r, fol. 47r-v
15. Driest, Paulus Wijnandus van (1786-1835) - fol. 4r
16. Driest, van - zie ook: Bolten
17. Comman, Barend (1753-1830) - fol. 11r
18. Feith, Arnoldina Johanna Jacoba (1782-1816) - fol. 23r
19. Feith, Berendina Wilhelmina (1785-1824) - fol. 24r
20. Feith, Cornelia Charlotte Florentina (1783-1848) - fol. 25r
21. Haan Hugenholtz, Anna Catharina Arnolda de (1787-1848) - fol. 10r
22. Haan Hugenholtz, Clara Sophia de (1789-1844) - fol. 7r
23. Haan Hugenholtz, Catharina Elisabeth (1783-1863) - fol. 6r
24. Haan Hugenholtz, E.C. de - fol. 6r
25. Haan Hugenholtz, Isaäc Theodorus de (1784-1812) - fol. 3r
26. Hoffmann, Adriaan - fol. 40r
27. Honken, E.E. - fol. 34r
28. Honken, J.C. - fol. 19r-v
29. Honken, S.M. - fol. 31r
30. Kleinpenning, A.B. - fol. 56r-v
31. Kleinpenning, A.H. - fol. 48r, fol. 49v
32. Kleinpenning, Elisabeth Lucretia (1785-1866), echtgenote van Nicolaas Tetterode - fol. 51r-v, fol. 52r-v, fol. 54r-v
33. Kleinpenning, Johanna Wijva - fol. 56r-v
34. Lijnen, C.P. - fol. 29r
35. Man, C. de - fol. 5r
36. Man, Engelbert de (1777-1844) - fol. 37r
37. Nagel, A. - fol. 30r
38. Nagel, W. - fol. 28r
39. N.N. - fol. 14r, fol. 15r, fol. 58r, fol. 59r
40. Olivier Boddens, C.L. - fol. 22r
41. Oudart, Félix - fol. 58r
42. Pré, S.W. du - fol. 38r, fol. 60r
43. Pré, Willem du [(1792-1859)?] - fol. 16r
44. Rossum, E. van - fol. 39r
45. Rossum, E.M. van - fol. 1r
46. Rouwenhorst, M. - fol. 18r
47. Schipper, Jan - fol. 17r
48. Sethe, M.C. - fol. 20r
49. Smit, Jannetje (1783-1849), echtgenote van Bruno Tideman - fol. 26r-v
50. Stoll, C.F.F. - fol. 35r
51. Stouw - fol. 15r
52. Tetterode, Hester Cornelia (1780-1825) - fol. 53r-v
53. Tetterode - zie ook: Kleinpenning
54. Tideman, Bruno (1784-1844) - fol. 26r-v
55. Tideman - zie ook: Smit
56. Vianen Nagel, Sara Engelina van (1794-1831) - fol. 27r-v
57. Wit, A.M.E. de - fol. 12v, fol. 13r
58. Zielkens, Christina Berendina - fol. 36r