Libelle
Het allereerste nummer van Libelle, 13 april 1934
Het tijdschrift Libelle ligt nog altijd iedere week in de winkel. Het eerste nummer verscheen in 1934. Het 'geïllustreerd weekblad voor de vrouw' is in de tussentijd flink veranderd.
Inhoud
Op 13 april 1934 verscheen het eerste nummer van Libelle: geïllustreerd weekblad voor de vrouw. Het blad was meteen een succes. De Nederlandse vrouw las graag over het huishouden, (zelfmaak)mode, gezin en opvoeding, koken, over de seizoenen en de feestdagen. Brievenrubrieken, reportages, verhalen, feuilletons, puzzels en advertenties vulden de overige pagina’s. De human interest kwam aan bod in de artikelen over vorstenhuizen en over bekende Nederlanders. Libelle had geen expliciete religieuze of maatschappelijke signatuur. Met een oplage van meer dan honderdduizend exemplaren bereikte het blad een groot vrouwelijk lezerspubliek. Dat bracht de adverteerders naar Libelle: de meeste van die vrouwen beheerden immers een huishoudportemonnee.
Bekijk het tijdschrift online
Tweede Wereldoorlog
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef de Libelle verschijnen, al werden de nummers onder de druk van papierschaarste wel dunner. De rubriek 'Uitgebreid menu' werd vervangen door 'Wat schaft de pot' en er werden tips gegeven om nieuwe kleding te maken uit oude. Op last van de Duitse bezetter moest Libelle ophouden te verschijnen in september 1944. Tot vreugde van talloze lezeressen lag dit “vakblad voor de vrouw” weer op de deurmat op 8 maart 1946. De inhoud was hetzelfde als voor de oorlog: praktische tips, achtergrondinformatie en ontspanningslectuur. Maar in de jaren zestig veranderde de samenleving: ontzuiling en ontkerkelijking, de televisie, emancipatie, drugs en communes deden hun intrede. De jeugdcultuur ontstond en men kreeg meer vrije tijd. De inhoud van Libelle veranderde mee: de artikelen over seksualiteit en anticonceptie, over huwelijk, relaties en over werkende vrouwen weerspiegelden de tijdgeest.
Ontwikkelingen en hoge oplagecijfers
In de jaren zeventig en tachtig zetten die veranderingen door. Van echtscheidingen, individualisering en opleidingsmogelijkheden tot alleenstaanden (de nieuwe vrijgezel), LAT-relaties en ongehuwd samenwonen: Libelle kon er niet omheen. De redactie en een team van deskundigen volgden zulke maatschappelijke ontwikkelingen op de voet om de lezers erover te informeren. Hierbij was Libelle eerder trendvolgend dan trendsettend, maar niet behoudend. Het blad nam geen expliciete standpunten in, maar bleef vooral praktisch en redelijk. Dat hield het populair: jarenlang rolden er honderdduizenden exemplaren van de pers, miljoenen lezeressen kregen de Libelle in handen. En dat terwijl allerlei ‘glossy’s’ en diverse zogeheten ‘roddelbladen’ concurrentie kwamen aandoen.
Jubilea
Libelle : een fascinerende selectie uit de jaargangen 1934-1974. Leonard de Vries, 1974. Aanvraagnummer: NL 64 G 7112
De Libelle heeft al verschillende jubilea achter de rug, ter gelegenheid waarvan speciale uitgaven verschenen. Zo stelde in 1974 Leonard de Vries een uitgave samen toen Libelle veertig jaar bestond: Weekblad Libelle : een fascinerende selectie uit de jaargangen 1934-1974. Bij het vijftigjarig jubileum vatte Libelle haar rol als “vriendin” van de vrouw samen in de publicatie Libelle 50.
Spin-offs en speciale uitgaven
Naast het wekelijkse damesblad verzorgde de Libelleredactie ook eigen publicaties, zoals Libelle weet 't uit 1969 en het Libelle kookboek uit 1974 of Opvoeden is leuk! uit 2006. In 1970 begon in Libelle de immens populaire strip Jan, Jans en de kinderen. Na vijfentwintig jaar verscheen een speciale jubileumuitgave Jan Kruis: de geschiedenis van 25 jaar 'Jan, Jans en de kinderen'.
-
Marianne de Groot, Libelle 50: 50 jaar dagelijks leven in Nederland. Utrecht: Het Spectrum, cop. 1984. Aanvraagnummer: NE 1984/310
-
Jan Kruis, Opvoeden is leuk! : de allerleukste strips en verhalen over opvoeden. Hoofddorp: Sanoma, 2006. Aanvraagnummer: 4235396
-
Marianne de Groot, Jan Kruis : de geschiedenis van 25 jaar 'Jan, Jans en de kinderen'. Breukelen: Joop Wiggers Produkties, 1995. Aanvraagnummer: 18003184
Libelle-website en het lezerspubliek
Sinds het eind van de twintigste eeuw heeft Libelle ook een website. Via dat multimediaplatform bereiken allerlei vragen en opmerkingen Libelle en kunnen de lezers met elkaar communiceren. De site fungeert als verlengstuk van het papieren blad en biedt o.a. enquêtes en polls, columns, oproepen en verwijzingen naar relevante andere websites. Het is een toevoeging aan de community van het blad, dat meedoet in een veranderende maatschappij.
Libelle in de KB
De KB bezit de Libelle compleet vanaf 1962. De jaargangen uit de beginjaren, vanaf 1934, zijn helaas slechts gedeeltelijk in de collectie aanwezig. Deze jaargangen en nummers zijn pas decennia later met plukjes tegelijk alsnog aan de collectie toevoegd. De reden is dat de KB aanvankelijk vooral wetenschappelijke tijdschriften verwierf en publiekstijdschriften en damesbladen niet systematisch. Publiekstijdschriften als Libelle zijn sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw juist vaak onderwerp geworden van onderzoek, omdat ze in hun rol van raadgever en/of vraagbaak fungeren als spiegel van de maatschappij in een bepaalde tijd.
De jaargangen 1936 t/m 1960 van Libelle zijn gedigitaliseerd en via Delpher beschikbaar. De KB kan om auteursrechtelijke redenen voorlopig de latere jaargangen niet in het digitaliseringsprogramma opnemen. De papieren exemplaren van Libelle zijn in de leeszaal van de KB ter inzage, je kunt ze aanvragen via de KB-catalogus. Ook de boekuitgaven van en over Libelle zijn in de KB in te zien. De website van Libelle is vanaf 2019 opgenomen in het Webarchief en kan binnen de muren van de KB geraadpleegd worden.
Bekijk het tijdschrift online
Literatuur
- Magazine! : 150 jaar Nederlandse publiekstijdschriften / red.: Marieke van Delft, Nel van Dijk, Reinder Storm. Zwolle: Waanders, cop. 2006. Aanvraagnummer: 5227695.
- Website Libelle
