Verstripte klassiekers
Strips op basis van bestaande boeken worden ook wel 'verstripte klassiekers' genoemd. Je kunt het beschouwen als een vertaling van Illustrated Classics, een serie tijdschriften die in Nederland tussen 1956 en 1976 erg populair was. In die serie werden klassieke verhalen uit de wereldliteratuur door Amerikaanse en Engelse tekenaars in beeld gebracht. Al in 1948 publiceerde Het Vrije Volk een beeldverhaal op basis van het boek Schateiland van Robert Louis Stevenson, genaamd 'Goudeiland'. Dat was een tekstverhaal met illustraties uit Denemarken.
Maar ook in Nederland was men er vroeg bij. Piet Wijn, die later met Douwe Dabbert veel succes vergaarde, stortte zich in 1957 al op een stripversie van het verhaal De scheepsjongens van Bontekoe van Johan Fabricius. De strip werd per strook gepubliceerd in het dagblad Het Vrije Volk. Toen deze reeks voorbij was, tekende Piet Wijn een strip op basis van het boek Alleen op de wereld van Hector Malot.
Buitenlandse romans
Toch werd de aandacht van Nederlandse stripmakers aanvankelijk vooral getrokken door buitenlandse romans. Henk Rotgans tekende voor het tijdschrift Sjors tussen 1963 en 1967 stripversies van De prins en de bedelaar van Mark Twain, Schateiland van Robert Louis Stevenson en De Zwitserse Robinson van Johann David Wyss ('De schipbreukelingen').
In 1965 tekende Bert Bus Huckleberry Finns Avonturen, naar de beroemde boeken van Mark Twain. Zijn bewerking werd voorgepubliceerd in het stripweekblad Sjors en in 1979 uitgebracht in albumvorm.
Eric Schreurs, vooral bekend geworden door zijn strip Joop Klepzeiker, liet zich in 1983 inspireren door George Orwell's 1984. In de stripbewerking bezoekt Orwell het jaar 1984 en komt hij terecht in de harde wereld van de betaalde sex (kouder en onpersoonlijker dan Orwell zelf ooit beschreef), krijgt te maken met racisme en gaat er uiteindelijk haastig vandoor.
De literaire beeldroman kreeg een sterke impuls door een oorspronkelijk verhaal: Maus van de Amerikaan Art Spiegelman, een titel die ook in Nederland goed verkocht. Het besef groeide dat er ook 'serieuze' verhalen konden worden verteld in stripalbums. En zo ontstond er langzamerhand een subgenre: literaire klassiekers herwerkt tot strip.
-
Bert Bus, Huckleberry Finns Avonturen, deel 1. Aanvraagnummer: KW RE 254/32-1
-
Bert Bus, Huckleberry Finns Avonturen, deel 2. Aanvraagnummer: KW RE 254/34-1
-
Eric Schreurs!, George Orwell?, Wim Hanssen!, 1984, 1983. Aanvraagnummer: KW SE 1985/68
Dick Matena
Dick Matena, De Avonden (deel 1), 2002. Aanvraagnummer: KW 5177086.
In Nederland is Dick Matena een van de bekendste beoefenaars van het ‘verstrippen’ van literaire werken. Een eerste vingeroefening was zijn serie strips op basis van de "vergeten schrijver" A. den Dooier (pseudoniem van Matena zelf), over het leven op het platteland. De verhalen lijken een persiflage op naturalistische romans uit het begin van de twintigste eeuw.
In 2002 begon hij aan een stripversie van Gerard Reves De Avonden, die uiteindelijk vier delen besloeg. Hij kreeg er in Vlaanderen de Bronzen Adhemar voor. Stripversies van Kaas van Willem Elsschot, Jan Wolkers’ Kort Amerikaans en Turks Fruit en Theo Thijssens Kees de Jongen volgden. Ook waagde hij zich aan een aantal Kronkels, de vaste column van Simon Carmiggelt in Het Parool.
In 2021 bracht hij een stripversie van Saïdjah en Adinda uit, met gebruikmaking van de volledige tekst van Multatuli.
-
Dick Matena; Theo Thijssen, Kees de Jongen, 2012. Aanvraagnummer: 4305400
-
Dick Matena; Simon Carmiggelt, Kronkels, 2019. Aanvraagnummer: 14069421
-
Dick Matena; Multatuli, Saïdjah en Adinda, 2021. Aanvraagnummer: 17005620
Eric Heuvel; Multatuli, Max Havelaar – De graphic novel, 2020. Aanvraagnummer: KW GW A118660
Eric Heuvel
Multatuli's bekendste werk is uiteraard Max Havelaar, en ook dat boek werd in stripvorm gegoten. De door Eric Heuvel getekende versie werd voorgepubliceerd in het stripblad Eppo tijdens het Multatulijaar 2020. De tekst werd bewerkt door Jos van Waterschoot, oud-conservator van het Multatuli Museum. Opvallend genoeg werd het verhaal van Saïdjah en Adinda in dit boek ook weergegeven, maar in verkorte vorm.
In het kort
Het kan nog korter: in het boek Mooi is dat!, uitgegeven in 2010, werden 57 literaire klassiekers zoals Lucifer van Vondel, Camera obscura van Hildebrand en Knielen op een bed violen van Jan Siebelink in stripvorm gepresenteerd, op één pagina. Met bijdragen van bekende makers als Maaike Hartjes, Gerrit de Jager, Joost Swarte en Gerben Valkema presenteerden de samenstellers het boek als een staalkaart in stripvorm van de Nederlandse literatuur én een visitekaartje van de begaafdste Nederlandse en Belgische stripmakers.
Milan Hulsing
Milan Hulsing, De Aanslag, 2015. Aanvraagnummer: 16013637
Over literaire klassiekers gesproken: in 2015 werd De Aanslag van Harry Mulisch verstript door Milan Hulsing. In zijn bewerking permitteert hij zich meer vrijheden: niet alleen gebruikt hij niet de integrale tekst, hij sleutelt ook aan de verhaalopbouw. Waar Mulisch zijn roman begint met de moord, zien we in Hulsings eerste scène hoofdpersoon Anton in de politiecel na die noodlottige avond. Hulsing tekent het verhaal grillig in surrealistisch geel, rood en bruin.
Aimée de Jongh oogstte in 2024 veel lof voor haar duimendikke stripboek gebaseerd op Lord of the Flies, en in 2025 verscheen een stripbewerking van de Nederlandse klassieker Bartje door Anco Dijkman. Er zijn nog genoeg klassiekers om in stripvorm te gieten.
Literatuur
- Gert Meesters, 'De lat-relatie tussen strip en literatuur: Over de ‘verstripping’ van literaire werken'. In: Ons Erfdeel, februari 2003.
- Aimée de Jongh over de verstripping van Lord of the flies. De poort, 11 september 2024.
- Op bezoek bij Dick Matena. Podcast Stripjournaal, 30 juni 2019.
- Alle afleveringen van De scheepsjongens van Bontekoe uit Het Vrije Volk verzameld op drie pagina's: pagina1 | pagina 2 | pagina 3
