Suske en Wiske
W. Vandersteen, Rikki en Wiske in Chocowakije. Heruitgave uit 1975.
Willy Vandersteen werd op 15 februari 1913 geboren. Van zijn bekendste creatie, Suske en Wiske, zijn al meer dan driehonderd strips verschenen.
Een Antwerpenaar
Willy Vandersteen was het oudste kind in een eenvoudig gezin in de Antwerpse wijk de Seefhoek. Zijn tekentalent, humor en verhalen vielen al vroeg op. Na de lagere school moest de jongen aan het werk als ‘ornamenteur’, iemand die bouwwerken versiert. ’s Avonds volgde hij een cursus beeldhouwen. Een paar jaar later kreeg hij bij toeval een artikel over striptekenen onder ogen. Het was hem duidelijk, dat daar zijn toekomst zou liggen en hij begon voor zichzelf strips te maken. In de Tweede Wereldoorlog waren Amerikaanse strips in België verboden. Dat bood Belgische tekenaars de kans om strips voor kranten te tekenen. Vandersteen was een van hen en hij lanceerde zijn geesteskinderen ‘Suske en Wiske’. Zij werden een groot succes.
Het begin van Suske en Wiske
Op 30 maart 1945 presenteerde de Vlaamse krant De Nieuwe Standaard de eerste aflevering van De avonturen van Rikki en Wiske door Willy Vandersteen. De strip –met Wiske (koosnaam voor Louise), haar broer Rikki en tante Sidonia in de hoofdrollen– sloeg aan en datzelfde jaar volgde het eerste avontuur van Suske en Wiske: Op het eiland Amoras. Hierin maakt Rikki plaats voor Suske (koosnaam voor François) en verschijnt professor Barabas met zijn teletijdmachine. Lambik, de clown van het stel, maakt in de derde episode (De sprietatoom, 1946) zijn opwachting. In 1952 duikt krachtpatser Jerom op, in De dolle musketiers. Na de dagelijkse publicatie als serie in de krant werden de verhalen uitgegeven in albums met een rode omslag, de 'Rode reeks'. Deze omslagen werden gebruikt tot in 2007, toen de uitgever met het 296ste album (De curieuze neuzen) overstapte op een modernere, paginavullende omslagtekening.
Suske en Wiske in Kuifje
Hergé verzocht in 1948 Vandersteen om Suske en Wiske-avonturen voor het stripblad Kuifje te maken. Dat ging gepaard met aanpassingen: Lambik werd heldhaftiger, Wiske onderging een metamorfose en voor Sidonia, Jerom en professor Barabas was in de meer serieuze verhalen geen plaats. De geheel in kleur gedrukte Kuifje-verhalen (waaronder Het Spaanse spook, 1952 en De schat van Beersel, 1954) worden tot Vandersteens beste werk gerekend. Om ze te onderscheiden van de ‘krantenverhalen’ kregen de albumuitgaven een blauwe omslag, de 'blauwe reeks'. Door onenigheid over de auteursrechten brak Vandersteen na acht verhalen met Hergé. Het laatste verhaal (Het gouden paard) verscheen pas in 1969 als album.
Inspiratie
Willy Vandersteen liet zich geregeld inspireren door andere kunstenaars. Het deel Bibbergoud gebruikte Buffalo Bill als uitgangspunt, De dolle Musketiers is gebaseerd op de bestseller De drie musketiers van Alexandre Dumas en De ringelingschat verwijst naar het Duitse epische gedicht Nibelungenlied. Ook televisie en film komen aan bod: Jeromba de Griek is een persiflage op Zorba de Griek, De junglebloem (1969) is deels een hervertelling van Kiplings The Jungle Book en De apenkermis verraadt invloeden van de James Bond-films.
-
Vrij naar Wagner: W. Vandersteen, De ringelingschat, 1972.
-
Suske en Wiske in het Twents (2000): Willy Vandersteen, 't Zulveren heurnke, cop. 2000
-
Jubileumuitgave (1973): [W. Vandersteen], 25 jaar Suske en Wiske: een speciale feestuitgave waarin twee van de eerste verhalen met de oorspronkelijke tekeningen [...], 1973.
Van zwart-wit naar kleur
Tot 1959 werden de reguliere Suske en Wiske-albums in zwart-wit uitgegeven, daarna werden steunkleuren geïntroduceerd, en vanaf 1967 verschenen alle albums in vierkleurendruk. De eerste kleurenuitgave (De poenschepper) heeft nummer 67 en is de start van de nog steeds verkrijgbare reeks. De oude verhalen werden ingekleurd en soms hertekend en verschenen onder een nieuw nummer. Naast de reguliere albums werden in de loop der jaren ook diverse bundelingen, vakantieboeken, reclameuitgaven, luxe-edities en spin-off reeksen uitgebracht.
Paul Geerts als hoofdtekenaar
Toen Vandersteen aan een nieuwe serie begon (Robert en Bertrand) vond hij voor het tekenen van Suske en Wiske een opvolger in zijn assistent Paul Geerts. Geerts’ eerste verhaal was De gekke gokker (1972) en tot zijn pensioen in 2002 bleef hij hoofdtekenaar. Vandersteen was toen inmiddels overleden, maar had testamentair voorwaarden vastgelegd voor de voortzetting van Suske en Wiske. Seks is verboden, hoofpersonen mogen niet veranderen, verouderen of verdwijnen en bepaalde verhoudingen zijn blijvend: Sidonia en Lambik mogen nooit trouwen. Toch bleef niet alles bij het oude.
Een nieuw uiterlijk: W. Vandersteen, De curieuze neuzen, 2006.
Moderniseringen
Omdat de oplagecijfers van de albums eind jaren ’90 drastisch daalden (van ruim 400.000 naar minder dan 300.000), vroegen de erven Vandersteen Geerts en diens opvolger, Marc Verhaegen, om Suske en Wiske te moderniseren. Het taalgebruik werd aangepast, mobiele telefoon en computer maakten hun entree en in De koeiencommissie (2001) verscheen Wiske in naveltruitje en korte rok. Dat laatste veroorzaakte zoveel opschudding dat ze vanaf De blote Belg (2002) weer keurig haar jurkje droeg. Na onenigheid met zijn leidinggevenden werd Verhaegen in 2005 op staande voet ontslagen. Hij werd opgevolgd door een tekenteam onder leiding van Luc Morjaeu en een scenarioteam onder leiding van Peter van Gucht.
Andere moderniseringen waren de series Amoras (2013-2015, 6 delen), waarin een Suske en Wiske-serie voor volwassenen werd gepresenteerd met meer bloot en geweld, en J.Rom (vanaf 2014), een superheldenstrip rond de gespierde held Jerom.
Populariteit en continuïteit
De verklaring voor het aanhoudende succes van Suske en Wiske ligt in de mix van humor, vriendschap, magie en avontuur, de sterke hoofdfiguren en de gevarieerde onderwerpskeuze. De verhalen spelen in op actuele kwesties, zoals Kaapse kaalkoppen (2004), dat de afschaffing van de apartheid als thema heeft, en De rebelse Reinaert, waarin wordt afgerekend met het Dutroux-schandaal en de Belgische magistratuur. Ongetwijfeld draagt de continuïteit van de serie bij tot het succes: jaarlijks verschijnen nog altijd vier nieuwe albums.
Vertalingen, verfilming, musical
De populariteit van Suske en Wiske resulteerde in talloze vertalingen, van Frans tot Afrikaans, van Japans tot Esperanto, enkele parodieën, een speelfilm (De duistere diamant, 2004), twee poppenseries, tekenfilms en twee musicals. Sommige liefhebbers vinden dat de kwaliteit van de verhalen na Vandersteens overlijden achteruit is gegaan, maar het einde van Suske en Wiske lijkt nog niet in zicht. Willy Vandersteens honderdste geboortedag werd in België gemarkeerd met verschillende tentoonstellingen.
Suske en Wiske in de KB
De KB heeft een omvangrijke hoeveelheid albums van Suske en Wiske in bezit. De boeken kunnen worden ingezien in de leeszaal Bijzondere Collecties als je ze reserveert via de KB-catalogus.
Literatuur en links
- 'Suske en Wiske'. In: Geert de Weyer, 100 stripklassiekers. Amsterdam [etc]: Atlas, cop. 2008
- De fameuze fanclub
- suskeenwiske.ophetwww.net
