Donald Duck
In 1952 verschijnt in Nederland het eerste nummer van 'een vrolijk weekblad': Donald Duck. Het tijdschrift wordt snel populair en weet meerdere generaties kinderen aan zich te binden. En het stripblad spreekt niet alleen kinderen aan: een onderzoek uit 2008 wijst uit dat de Donald Duck het best gelezen blad onder studenten is, bijna 10% van de studerende bevolking volgt wekelijks de avonturen uit Duckstad.
Ontdek Donald Duck
Collectie KB
Hoe het begon
Een weekblad voor kinderen dat (bijna) helemaal vol staat met stripverhalen is in 1952 een nieuwigheid in Nederland. Andere Europese landen hebben al een eigen Disneyblad ontwikkeld, naar het voorbeeld van de Amerikaanse comic Walt Disney’s Comics & Stories, dat sinds oktober 1940 wordt uitgegeven. Of zo’n blad ook in Nederland kan aanslaan, is nog maar de vraag.
Zijn strips wel goed voor kinderen?
In oktober 1948 heeft de minister van Onderwijs, Kunsten & Wetenschappen een circulaire rond laten gaan. In deze circulaire doet hij een beroep op directeuren van Rijksscholen, gemeentebesturen en schoolbesturen om ervoor te zorgen dat 'het verspreiden van z.g. beeldromans zoveel mogelijk wordt tegengegaan. Deze boekjes zijn over het algemeen van sensationeel karakter zonder enige andere waarde'. De oproep van de minister heeft grote gevolgen in de gezagsgetrouwe Nederlandse samenleving. De weinige striptijdschriften die op dat moment bestaan, gaan ter ziele.
De Margriet pakt het idee weer op
Het is uiteindelijk de Geïllustreerde Pers die het idee weer oppakt. De Geïllustreerde Pers is uitgever van het weekblad Margriet, dat dan nog als ondertitel heeft ‘weekblad voor moeders en kinderen’. In 1951 plaatst het blad enkele stripbewerkingen van ‘Alice in Wonderland’ en ‘Sneeuwwitje’. Die worden een succes.
De Geïllustreerde Pers doet inspiratie op in Scandinavië, waar al enige tijd een Disneyblad verschijnt, en besluit een Nederlandse versie te maken. Zo landt in oktober 1952 de eerste uitgave van de Donald Duck op de mat bij de kinderen van alle Margriet-moeders, in een spectaculaire oplage van 2,5 miljoen exemplaren. Om te onderstrepen dat de Donald Duck echt geen kwaad kan, schrijft de redactie in een voorwoord van het eerste nummer dat Walt Disney veel opvoedkundig werk heeft verricht en daarvoor zelfs is onderscheiden:
Vader en moeder zullen het zeker goed vinden, dat je “Donald Duck” gaat lezen, als ze weten, dat overal ter wereld onderwijzers en andere paedagogen van mening zijn, dat dit in elk opzicht lectuur is, die men verantwoord in handen van kinderen kan geven. Dit blijkt wel hieruit, dat Walt Disney door zijn opvoedkundig werk reeds van tal van regeringen hoge onderscheidingen mocht ontvangen.
De geruststelling wordt steeds herhaald in die eerste periode. Zo wordt in nummer 4 verwezen naar een congres van de UNESCO, waarin is vastgesteld dat 'met uitzondering van een aantal minderwaardige strips en beeldromans het getekende kinderverhaal als een belangrijke aanwinst voor de opvoeding moet worden beschouwd'.
In de beginjaren blijft Donald Duck verbonden aan Margriet, wat ook zichtbaar wordt gemaakt in de vorm van margrietjes in het logo op de voorpagina. Die zullen daar blijven staan tot nummer 28 van 1961.
De productie van de Nederlandse Donald Duck
De eerste jaargangen van de Nederlandse Donald Duck worden gevuld met vertaalde strips uit Amerika. De films voor het drukwerk worden gehuurd van de Deense uitgever, die behalve het tijdschrift Anders And (de Deense naam voor Donald Duck) ook de Duitse uitgave Micky Maus verzorgt. De inkleuring van de Nederlandse, Duitse en Deense verhalen is de eerste jaren dan ook meestal identiek.
-
Donald Duck nr. 1, 1952
-
Donald Duck nr. 2, 1952
-
Donald Duck nr. 3, 1952
Later verschijnen in het blad ook Donald Duck-verhalen van Nederlandse tekenaars. En er komen stripverhalen bij die in Nederland worden getekend en niet door Disney werden bedacht, zoals Douwe Dabbert (door Thom Roep en Piet Wijn) en de bekende geschiedenisstrip Van Nul tot Nu (door Thom Roep en Co Loerakker).
Walt Disney, Donald Duck als brandweerman. 7e druk, 1981. In dit album werd het verhaal uit de eerste Donald Duck in boekvorm uitgegeven.
De inhoud van de eerste Donald Duck
In het eerste nummer komen we een lang verhaal tegen over Donald Duck als brandweerman. Dit verhaal is een vertaling van ‘Absent-minded fireman’, getekend door Carl Barks en oorspronkelijk gepubliceerd in Walt Disney Comics & Stories (USA) in november 1947. Het verhaal wordt met één pagina ingekort vanwege plaatsgebrek. De derde pagina wordt weggelaten, volgens sommigen omdat Donald op één van de plaatjes volledig ontkleed te zien is. Die veronderstelling klopt echter niet: verderop in het verhaal is Donald opnieuw zonder kleren te zien.
Het complete verhaal wordt in 1975 als stripalbum uitgebracht door Amsterdam Boek als Donald Duck als brandweerman, een album dat sindsdien nog enkele malen is herdrukt. Ook wordt het in 1998 in bewerkte vorm als leesboek uitgebracht als Donald Duck de brandweerman.
Het verhaal van Donald Duck als brandweerman wordt afgewisseld met een strip in zwart-wit over de Kleine Boze Wolf, een vertaling van ‘Li’l Bad Wolf’, oorspronkelijk gepubliceerd in Walt Disney Comics & Stories (USA) in april 1947. Verder wordt in dit eerste nummer een prijsvraag afgedrukt waarmee duizend polshorloges van het merk Kienzle te winnen zijn. De winnaars worden in nummer 4 en 5 bekend gemaakt, overigens met vermelding van het volledige adres, dat zou nu niet meer gebeuren.
Ontdek Donald Duck
Donald Duck in de KB
Naast het ‘vrolijk weekblad’ zijn er in Nederland vele stripalbums en pockets van Donald Duck uitgegeven. Tussen 1976 en 1989 gaf uitgeverij Oberon het Mickey maandblad uit, een tijdschrift rond Walt Disneys bekende muis. Meer recent zien de Disney-tijdschriften Katrien en Duck out het levenslicht. Al deze titels zijn opgenomen in de collectie van de KB.
Het tijdschrift Donald Duck wordt sinds 1952 nog steeds wekelijks uitgegeven. Het merendeel van de tijdschriften is aanwezig in de collectie van de KB, maar er ontbreken nog nummers uit de vroegste jaren. Wel aanwezig zijn de Donald Duck Extra, vakantieboeken en winterboeken en gebundelde herdrukken van de vroege Donald Ducks, die uitgeverij Sanoma sinds 2002 uitbrengt.
De tijdschriften en boeken kunnen alleen op aanvraag worden ingezien in de leeszaal Bijzondere Collecties na aanvraag via dit formulier. De relevante gegevens vind je in de KB-catalogus. De website van Donald Duck is vanaf 2019 opgenomen in het Webarchief en kan binnen de muren van de KB geraadpleegd worden.
