Roodkapje

Het sprookje Roodkapje wordt al eeuwenlang verteld. We denken bij 'Roodkapje' meestal aan een lief meisje dat met een mandje lekkers op pad gaat om haar zieke oma in het bos te bezoeken, waarbij haar wordt aangeraden op het pad te blijven. In het bos ontmoet ze de wolf, die met een list achtereenvolgens zowel het oudje als het meisje opvreet. In de oudste versies van het sprookje is Roodkapje een jonge deerne, waarmee het slecht afloopt als ze in bed kruipt met een harig monster. Ze wordt dan niet gered maar blijft dood, als wijze les. Daarna volgen versies waarin het verorberde meisje en haar oma worden gered uit de buik van de wolf door een stoere kerel: Roodkapjes vader, een toevallig passerende houthakker of jager die het tumult hoort.

Er zijn nuances in verschillende versies van het sprookje te vinden, maar doorgaans is Roodkapje het weerloze onschuldige meisje en de wolf de gevaarlijke boze slechterik. Deze traditionele versie wordt nog steeds op de markt gebracht, maar daarnaast zien we de laatste decennia verhalen ontstaan waarin Roodkapje haar mannetje staat. Hangt dit samen met maatschappelijke ontwikkelingen? Willen we kinderen liever een weerbare jongedame als voorbeeld geven dan een gedwee meisje? In de volgende Roodkapje-versies zie je dat er opvallende wijzigingen worden aangebracht in het 'oeroude' verhaal. 

Roodkapje met bontjas

In 2023 verscheen de 15e druk van Roald Dahl's Gruwelijke rijmen (Roald Dahl's revolting rhymes, 1982): een verzameling van zes bewerkingen van bekende sprookjes, waaronder Roodkapje. In 52 korte versregels (prachtig in het Nederlands vertaald door Huberte Vriesendorp) wordt het sprookje over het meisje met het opvallende rode kledingstuk verteld. De wolf vreet met moeite de taaie grootmoeder op en trekt haar kleren aan. Op de humoristische illustratie van Quentin Blake is te zien hoe de wolf prutst met de knoopjes. Roodkapje arriveert en dan neemt het verhaal een verrassende wending:

't Kind lachte en trok in een wipje
een revolver uit haar slipje. [...]
Een week of wat later, ik weet 't nog goed,
heb ik in het bos Roodkapje ontmoet. [...]
'Hallo', riep ze vrolijk. 'Zie je wel
mijn prachtige bontjas van wolvenvel!'

In de variant van Jonas Boets en Nils Pieters is de wolf een goedzak die fluitend en dansend door het leven gaat: De grote boze wolf (was helemaal niet boos) uit 2011. Roodkapje daarentegen is een chagrijnig verwend nest met een grote mond. Het verhaal begint zo:

De Grote Wolf genoot van het leven.
Hij deed niemand kwaad.
Niemand deed hem kwaad.
Maar op een kwade dag veranderde alles.

Het was de dag waarop hij Roodkapje tegenkwam. [...]

'Dag Roodkapje,' groette de Grote Wolf haar
op die kwade dag.
'Uit de weg! Ik heb haast!', snauwde het meisje.

De wolf gaat goedgeluimd op bezoek bij oma, maar slikt haar per ongeluk in. Roodkapje is blij dat ze niet meer bij dat saaie mens op bezoek hoeft, maar valt ook per ongeluk in de muil, evenals later nog andere sprookjesfiguren. De jager gaat achter de wolf aan, die kreunend van maagpijn probeert te vluchten. Uiteindelijk boert de wolf iedereen weer op. De overdadig gekleurde illustraties, die doen denken aan kindertekeningen met potlood en krijt, zitten vol grappige details.

Rood Rood Roodkapje (2003) van Edward van de Vendel en Isabelle Vandenabeele is de meest gruwelijke bewerking van deze vier Roodkapje-variaties. De bijzondere paginagrote linoleumsneden in zwart, wit en rood geven een dreigende sfeer. Roodkapje houdt van rood en wil het liefste alles rood. Bij oma is alles grijs, ze zucht en zeurt en is ziek. Roodkapje ontmoet de enorme gitzwarte wolf en volgt hem naar oma's huisje, waar hij is binnengedrongen. Na zwarte pagina's vol kreten zien we een serene Roodkapje voor de deuropening staan met een druipende bijl. Het grijs is voorbij en ze kan rode dingen gaan doen. Het verhaal besluit: "En wat vond ze eigenlijk van zwart?"

Roodkapje en de lieve wolf van Gerrie Huiberts en Dieuwertje Gordijn uit 2022 is een zo geheten 'eigenbeheeruitgave'. Het vierkante prentenboek begint met een korte weergave van het traditionele sprookje over twee pagina’s. Daarop volgt de nieuwe vertelling op rijm, die zich afspeelt drie jaar na het oorspronkelijke sprookje. Het begint zo:

Drie jaar later…

In een huisje bij het bos woont een lief meisje
Ze is behalve lief ook wel een erg eigenwijsje
Het kapje van haar jas is zo rood als haar wang,
dus heet ze Roodkapje en ze is voor niemand bang.
Niet voor een vos of voor een wolf en niet voor jager Fredde,
die altijd met zijn jachtgeweer kinderen wil redden.

In het nieuwe verhaal gaat Roodkapje wederom met een mandje naar het bos om koekjes te brengen naar oma. Onderweg ontmoet ze een kleine wolf, die bang achter een boom wegkruipt. De kleine wolf blijkt de zoon van de oorspronkelijke wolf te zijn, die Roodkapje en grootmoeder had opgegeten en in de put verdronken is. De wolf en het meisje sluiten vriendschap en gaan samen urenlang spelen, dansen, zingen, picknicken en acrobatische toeren uithalen. Ze bespreken ook dat wolfje ondanks de misdaad van vaderwolf, met warme herinneringen aan hem mag terugdenken.