Nieuw printenboek voor kinderen

Het Nieuw Printenboek voor kinderen is een bijzondere kinderencyclopedie van de Zutphense uitgever en boekhandelaar Thieme. Het naslagwerk behandelt allerlei onderwerpen uit de natuur, wetenschap en industrie. Het Printenboek van Thieme werd uitgegeven tussen 1798 en 1810. De volledige titel luidt: Nieuw printenboek voor kinderen, behelzende: onderwerpen uit het ryk der natuur, der wetenschappen, kunsten en ambachten naauwkeurig afgebeeld, en in vyf taalen bevattelyk, beschreeven.

Losse afleveringen

Vanaf 1798 publiceerde H.C.A. Thieme deze encyclopedie voor kinderen in niet minder dan vijf talen: Nederlands, Duits, Frans, Engels en Italiaans. Voor Nederlandse intekenaren voegde Thieme aan elke aflevering nog uitgebreide 'nadere verklaaringen' toe over elk onderwerp. Het naslagwerk werd niet in één keer op de markt gebracht, maar kopers konden erop intekenen en hun kinderen ontvingen dan geregeld een setje nieuwe platen met begeleidende teksten. De uitgever was onder meer geïnspireerd door de Duitse kinderencyclopedie van F.J.J. Bertuch, een vergelijkbaar werk dat een aantal jaar eerder aangeboden werd. Thiemes uitgave lijkt ook succesvol geweest te zijn, want tot aan 1810 kwamen er geregeld nieuwe afleveringen op de markt. 

Inhoud

Thieme legde andere accenten dan Bertuch. Hij behandelde bijvoorbeeld ook industrieën zoals de Speelkaartenmaker. Op de prent is het speelkaartenbedrijf te zien met de gereedschappen die voor de productie van speelkaarten gebruikt werden. En net zoals vrijwel alle kopergravures in dit boek, is de prent met de hand ingekleurd. De begeleidende tekst geeft een korte historische inleiding en legt vervolgens gedetailleerd uit hoe speelkaarten met behulp van die gereedschappen werden gemaakt.

Ook zijn er veel prenten gewijd aan de natuur. Een van de laatste platen laat verschillende vlinders zien: de ‘groote Oleandervlinder’ (tegenwoordig bekend onder de naam: oleanderpijlstaart) en de ‘Wolfsmelk Sphinx’ =(wolfsmelkpijlstaart). Van beide vlinders worden ook de rups en de pop afgebeeld en de plaat is prachtig natuurgetrouw ingekleurd. Er wordt verteld met welke plant de rups zich voedt, dat de oleanderpijlstaart in Nederland weinig voorkomt en dat verzamelaars er veel geld voor over hebben om die in hun rariteitenkabinet te kunnen opnemen.