Kinderboeken over corona

Omslag van Aisha en Moses samen sterk tegen het coronavirus! 2020. Opgenomen in e-Depot. 

In januari 2020 kwamen de eerste berichten over de uitbraak van een nieuw coronavirus in de Chinese stad Wuhan. In februari volgden de eerste COVID19-besmettingen in Nederland en in maart trof het kabinet maatregelen om de verspreiding van het virus in te dammen, waaronder de eerste gedeeltelijke lockdown waarbij o.a. horeca, scholen en kinderopvang moesten sluiten. 

Vraag naar kinderboeken

In de eerste maanden van wat later de coronacrisis is gaan heten, ontstond ook de behoefte om het coronavirus en de daaruit volgende maatregelen begrijpelijk te maken voor kinderen, maar er waren nauwelijks kinderboeken over dit onderwerp beschikbaar bij reguliere uitgevers. Daarom sprongen creatieve ouders, leraren en organisaties in dit gat en maakten zij zelf prenten- en kinderboeken om het coronavirus en de gevolgen ervan uit te leggen aan kinderen. Hun prentenboeken en kinderboeken gaan over de ziekte, over onzekerheid en verdriet, over maatregelen zoals handen wassen en afstand houden, over gevolgen als niet naar school kunnen en niet mogen knuffelen, maar ook over de fijne dingen die nog wél kunnen, zoals elkaar opbellen en kaartjes sturen.

De coronakinderboeken geven een treffend beeld van een bijzondere tijd in de recente Nederlandse geschiedenis. De meeste kinderboeken over corona werden gemaakt door juffen die het dagelijkse contact met hun leerlingen misten of door ouders die een manier zochten om het coronavirus en de maatregelen uit te leggen aan hun kroost. Die mengeling van bezorgdheid en creativiteit leverde (minstens) veertig Nederlandse coronakinderboeken op, die de KB opspoorde via Google, via nieuwsberichten in plaatselijke kranten en via verkoopsites om exemplaren te kopen die aan de kinderboekencollectie toegevoegd konden worden. Waar mogelijk bewaarden we ook persberichten en websites waarop de boeken te koop waren of informatie werd gegeven over de motivatie om de boeken te maken. 

Veel variatie

De zoektocht naar coronakinderboeken leverde een heel diverse ‘oogst’ op. Zo maakte Dutch Tanzania Foundation het digitale boek Aisha en Moses: samen sterk tegen het coronavirus, dat ook gratis online beschikbaar was in het Engels, Kiswahili, ChiChewa en ChiShona om kinderen in Tanzania, Kenia en kinderen van immigranten in Nederland te informeren over het coronavirus. Mieke Linssen, de illustrator van Aisha en Moses, maakte tevens de tekeningen voor Het verhaal van Noor en het coronavirus (dat ook in het Limburgs verscheen) met teksten van Monique Kerpen voor Hoera kindercentra. Rineke Kwant is een pedagogisch medewerker in Groningen en zij schreef en tekende Over een klein ziekmakertje dat eigenlijk heel groot is. We vonden haar boekje op Marktplaats, waar haar oom ze tegen kostprijs verkocht.

Huisarts Yvonne Maat voegde aan haar serie ‘Dokter Vrolijk’ (met titels als Snottebellen en Spetterpoep) het deeltje Corona toe. Carla Sluyter & Jeroen van As maakten de kleurrijke leporello Ik vind corona stom met op de achterkant een handige meetlat van anderhalve meter. Tijdschrift Dichter. gedichten voor kinderen van 6 tot 106 bracht een speciaal themanummer uit, Corona: de wereld staat stil en op zijn kop, waarvan 10.000 exemplaren zijn verkocht en dat een tweede druk kreeg. De coronamaatregelen hadden ook gevolgen voor de traditionele groep acht-musicals. De vriendinnen, Françoise, Maaike en Sabien schreven in de meivakantie een speciale coronamusical, zodat leerlingen van groep acht samen op afstand een eindmusical konden instuderen. Het boek Lockdown met loempia's vertelt het verhaal van die musical met herkenbare momenten uit coronatijd zoals gebarentolk Irma, applaus voor de zorg en Woningsdag.

Inhoudelijk

De uitvoering van de boeken is heel divers, maar in de verhalen zijn parallellen te ontdekken. Zo is het in de meeste van deze boeken een moeder aan een kind vertelt over het coronavirus. In de boeken worden vaak maatregelen als handen wassen en afstand houden uitgelegd: het virus is onzichtbaar, je kunt er ziek van worden, het is een soort griep, je mag niet knuffelen en niet naar school en niet bij oma op bezoek. Aan het eind worden geregeld fijne dingen genoemd die nog wél kunnen, zoals iemand opbellen, buitenspelen en dromen. Het lezende of luisterende kind leert zo wat corona is en wat dat betekent. Een deel van de teksten is op rijm, dit is prettig om voor te lezen en het helpt wellicht ook om de boodschap beter te onthouden.

Papier én digitaal verzamelen

Sommige kinderboekenboeken over corona werden verkocht via een speciaal daartoe in het leven geroepen website. Waar mogelijk zijn die websites en nieuwsberichten over de boeken opgenomen in de speciale Coronawebcollectie in het Webarchief, zodat ook de context van de totstandkoming van de boeken bewaard wordt voor de toekomst. Sommige boeken worden niet gedrukt of geprint maar alleen digitaal aangeboden. Makers van zulke digitale kinderboeken hebben we via email gevraagd om hun coronakinderboek aan te leveren voor opname in het e-Depot. Daarnaast verzamelden we natuurlijk ook de kinderboeken over corona die op papier of digitaal door reguliere uitgevers werden uitgebracht. 

De coronakinderboeken zijn grotendeels met voorrang verwerkt, waardoor ze al terug te vinden zijn in de KB-kinderboekencollectie, de KB-catalogus en in kinderboekencatalogus CBK. Je ziet op deze pagina een overzicht van de omslagen van de coronakinderboeken. We houden ons aanbevolen voor aanvullingen op deze bijzondere deelcollectie!