Réflexions sur Paulina 1880

Jaar: 2023 
Auteur/kunstenaar: François Righi (*1946) 
Uitgever: François Righi

In het eerste blanco cahier noteerde de kunstenaar 61 citaten uit Paulina 1880, afkomstig uit vijf van de zes hoofdstukken. Deze fragmenten zijn niet geselecteerd om het verhaal samen te vatten: het zijn de secties die hij bij zijn eerste lezing had onderstreept of aangekruist en weerspiegelen Righi’s persoonlijke lezing van de tekst. Samen brengen ze de centrale spanning van de roman naar voren: het conflict tussen erotisch en spiritueel verlangen. Opmerkelijk is dat de kunstenaar deze citaten met zijn linkerhand overschreef. De daardoor ontstane onregelmatige letters en regels geven het schrift een uitgesproken expressief karakter, dat scherp contrasteert met het beheerste, bijna typografische handschrift van zijn rechterhand. Die laatste gebruikte hij dan ook uitsluitend voor de elementen die buiten de literaire inhoud van de roman vallen, zoals het colofon. 

Daartussen schilderde Righi zwarte rechthoeken, geometrische vormen en sporadisch enkele witte letters. Hun betekenis wordt niet expliciet vastgelegd en blijft bewust open voor interpretatie. Ook het omslag werd volledig zwart overgeschilderd, met uitzondering van een uitsparing rond het woord Réflexions, waardoor de oorspronkelijke titel slechts gedeeltelijk zichtbaar blijft.

Met de klok mee / tegen de klok in

Het derde en laatste deel van het drieluik bestaat uit 54 zwarte, cirkelvormige miniaturen. Omgeven door herhaalde letters, vormen zij gezamenlijk de titel van het openingshoofdstuk van de roman: ‘Chambre bleue’ (‘Blauwe kamer’). Voorin het cahier zijn de letters gerangschikt als markeringen op een wijzerplaat en lopen zij met de klok mee. Op een van de laatste pagina’s verschijnen zij echter gespiegeld en in tegengestelde richting, zonder zwarte cirkel, alsof de tijd wordt teruggedraaid. De slotminiatuur, uitgevoerd in kleur, roept associaties op met de beroemde oculus die Andrea Mantegna schilderde in de Camera degli Sposi van het Palazzo Ducale in Mantua. Deze verwijzing kan worden gelezen als een subtiele hint naar Paulina’s jaren in het Visitatieklooster aldaar. De afgebeelde pauw vormt tegelijkertijd een verwijzing naar een middeleeuws motief voor macht dat al lange tijd een belangrijke plaats inneemt binnen Righi’s oeuvre.

Réflexions sur Paulina 1880 werd ondergebracht in een speciaal vervaardigde cassette en opgedragen aan Laurence Riviale, die Righi in contact bracht met het werk van Jouve. Het resultaat is een uiterst persoonlijke en visuele verwerking van een leeservaring. Righi maakte van de twee handschriftelijke delen maar één uniek exemplaar.

Bibliografische beschrijving

Beschrijving: Réflexions sur Paulina 1880 / François Righi - Ivoy-le-Pré : François Righi, 2023. - 3 volumes, chacun de 60 pages ; 17 × 9 cm.
Drukker: -
Oplage: Uniek exemplaar
Exemplaar: Uniek exemplaar, bestaande uit 3 delen in een cassette. Deel 1: 61 handgeschreven en geïllustreerde citaten uit Paulina 1880 (1925) van Pierre Jean Jouve door François Righi. Deel 2: Paul de Molènes, Réflexions sur l’imitation de N.S.J.C.. Paris : Maximilien Vox, 1945. Met beschilderde rug door François Righi. Deel 3: 54 geschilderde miniaturen door François Righi.
Bijzonderheid: Gesigneerd door de kunstenaar
Aanvraagnummer: - 

Literatuur

• Paul van Capelleveen, ‘Les livres sont muets, François Righi’, in Artists & others. The imaginative French book in the 21st century. Koopman Collection, National Library of the Netherlands. Nijmegen, Vantilt Publishers, 2016, pp. 186–191.
• Website van François Righi 
• Nicolas Pesquès, Recensions pour François Righi. Saint-Resitut, Centre d’Art Contemporain, 2020.