Fragments de vie quotidienne

Jaar: 2013
Auteur/kunstenaar: Rita Alaoui (*1972)
Uitgeverij: Al Manar

Fragments de vie quotidienne, titelpagina
Download

Collectie KB

Fragments de vie quotidienne, titelpagina

Fragments de vie quotidienne is het eerste kunstenaarsboek van de Marokkaanse kunstenaar Rita Alaoui en wordt ook beschouwd als een van de eerste volwaardige kunstenaarsboeken uit Marokko. Alaoui studeerde schilderkunst aan de Académie Julian in Parijs en later aan de Parsons School of Design in New York, waar zij in 1996 afstudeerde. Haar transnationale achtergrond en haar voortdurende gependel tussen Marokko en Frankrijk zorgt voor een veelzijdige praktijk. Haar kunst omvat veelal fotografie, installatie, performance, sculptuur en schilderkunst, maar haar creatieve proces begint vrijwel altijd met het verzamelen van informatie: stenen, planten, bloemen, enzovoorts. Haar verzameldrang en multidisciplinariteit manifesteert zich nadrukkelijk in het kunstenaarsboek Fragments de vie quotidienne, waarin uiteenlopende technieken samenkomen. Korte teksten met eenvoudige typografie verschijnen naast originele zwart-witfoto’s, versierd met geborduurde draden, schilderingen, handgeschreven annotaties, ingeplakte stukjes stof en inkttekeningen. 

Realiteit en droomwereld

Alaoui’s internationale achtergrond komt tot uiting in het wisselende taalgebruik van het boek: sommige titels zijn in het Engels, terwijl de begeleidende teksten in het Frans zijn, en soms vice versa. De ingeplakte foto’s tonen (als in een autobiografie) alledaagse scènes en gevonden voorwerpen. In ‘One afternoon at the beach’ laat Alaoui zien wat zij op een dag langs de kust had verzameld: een sliert zeewier, een kiezelsteen in de vorm van een hoofd en een in de vorm van een peer. De banale willekeur van deze persoonlijke en intieme momenten wakkert de herinneringen van de lezer aan. 

  • Rita Alaoui, Fragments de vie quotidienne (p. 8–9)
    Download

    c/o Pictoright Amsterdam 2026

    Rita Alaoui, Fragments de vie quotidienne (p. 8–9)

De tekst wordt vergezeld door strandfoto’s en zwarte en gouden inkt. Aan een van de foto’s zijn rode naaigaren bevestigd. Een paar pagina’s verderop, worden twee bladzijden gevuld met slechts de woorden ‘Paradis artificiels’ (een verwijzing naar Baudelaires essay over drugs en creativiteit), ‘Precious love’ en ‘Flower dream, offering, flight’. De drie foto’s tonen open handen die een bloem vasthouden. Een stuk doorschijnende stof is op een van de foto’s genaaid, als de mouw van een shirt, terwijl er bij een andere foto de handgeschreven woorden ‘precious love’ zich herhaaldelijk vanuit de vingers op de foto uitstrekken. Alaoui gebruikte op deze pagina’s gouden inkt, wat zou kunnen suggereren dat ze zich losmaakt van het dagelijks leven en zich in iets magisch begeeft. 

Kneedbare herinneringen

Al deze interventies destabiliseren het documentaire karakter dat traditioneel met fotografie wordt geassocieerd. In Fragments de vie quotidienne beginnen realiteit en de wereld van dromen en intimiteit samen te smelten. Niet alleen door het verenigen van verschillende media, maar ook vanwege de grote verschillen tussen tekst en foto’s: de foto’s leggen concrete momenten in de tijd vast, terwijl de teksten juist poëtisch, dromerig en tijdloos zijn. Deze wisselwerking komt dat jaar nog een keer naar voren in Alaoui’s performance La Madeleine de Proust (2013), waarin ze foto’s en diverse objecten arrangeert, waarvan vele ook in Fragments de vie quotidienne voorkomen, terwijl ze passages van Proust reciteert. In beide werken wordt het geheugen behandeld als iets fysieks en kneedbaars: herinneringen kunnen worden herschikt en getransformeerd.

Het boek als multiple 

Voor het project kreeg Alaoui een beurs van het Prins Claus Fonds, waardoor ze de middelen had om zich te verdiepen in de grafische kunsten. Door een eerdere kennismaking met de directeur van uitgeverij Al Manar, Alain Gorius, werd de uitgave uiteindelijk aldaar gepubliceerd in een oplage van 36 exemplaren. Elk exemplaar werd individueel door de kunstenaar bewerkt door verschillende toevoegingen en technieken. Hoewel de teksten en de foto’s identiek zijn gebleven, verschilt elk exemplaar door deze ingrepen, soms subtiel, soms ingrijpend. Gezet uit de letter Garamond en gedrukt op effen BFK Rives-papier, combineert de publicatie de reproduceerbaarheid van het boek met de uniciteit van een kunstwerk. 

 

Fragments de vie quotidienne, boekband
Download

Collectie KB

Fragments de vie quotidienne, boekband

Het boek werd in 2020 gebonden in halfleer door Anne Bossenbroek. Oorspronkelijk bestond het werk uit losse katernen, waardoor de tekeningen en schilderingen niet altijd op elkaar aansloten. Bossenbroek verhielp dit probleem door de katernen strak met elkaar te verbinden, en het geheel te voorzien van een omslag, vervaardigd uit een collage van stukken gekleurd papier.

Bibliografische beschrijving

Beschrijving: Fragments de vie quotidienne / Rita Alaoui - Paris : Al Manar, 2013. - 35 ongenummerde pagina’s ; 29 cm. 
Drukker: S.A.I.G.
Oplage: 36 exemplaren op BFK Rives-papier
Exemplaar: Nummer 20 
Bijzonderheid: Gesigneerd door de kunstenaar. Gebonden door Anne Bossenbroek, Driebergen, 2020. 
Aanvraagnummer: KW KOOPM A10175

Literatuur

  • Marie Akar, ‘Al Manar. Chantre de la poésie méditerranéenne’, in Art & métiers du livre, 299 (november–december, 2013), pp. 32–41.
  • Marie Akar, ‘Fiche technique. Fragments de vie quotidienne’, in Art & métiers du livre, 299 (november–december, 2013), pp. 79–80.
  • Paul van Capelleveen, ‘Al Manar, Alain Gorius & Christine Alberti-Gorius’, in Artists & others. The imaginative French book in the 21st century. Koopman Collection, National Library of the Netherlands. Nijmegen, Vantilt Publishers, 2016, pp. 145–48.
  • Website van Rita Alaoui

Ook in de collectie