Baedeker
Baedeker-gidsen
Wist je dat de reisgidsen in je boekenkast zijn geïnspireerd op een laat 19e eeuwse klassieker die de standaard heeft gezet voor alles wat daarna kwam? Dé Baedeker. Karl Baedeker bracht zijn reisgidsen op de markt in een periode dat toerisme aan een opmars begon: aanvankelijk waren reizen vooral voor de vermogenden of zakenlieden en overheidsfunctionarissen weggelegd, maar met de stijgende welvaart nam dat toe. Deze uitgave van Baedeker was zo’n groot succes dat de merknaam synoniem werd voor een gedegen en goed gedocumenteerd naslagwerk op het gebied van reizen. De Algemene Nederlandse Vereniging van VVV’s greep het succes van Baedeker zelfs aan voor promotie van hun eigen activiteiten met een reeks getiteld Wat niet in Baedeker staat.
Kaskraker
Waarom was de Baedeker zo’n groot succes? In de betrouwbaarheid en actualiteit van gegevens werd veel tijd en moeite gestoken: Baedeker reisde wat af om alle gegevens te controleren. Duitse grondigheid ten top. Op zijn reizen door Europa sloeg hij Nederland niet over: er verschenen series Duits- en Franstalige uitgaven over het huidige Nederlandse grondgebied. De KB heeft diverse varianten in de collectie, zoals bijvoorbeeld een Franstalige Baedeker over Belgique et Hollande en het Duitstalige Belgien und Holland nebst den wichtigsten Routen durch Luxenburg: Handbuch für Reisende. Volgens de overlevering werkte Baedeker echter zó hard aan de reisgidsen dat zijn voortijdig overlijden op 57-jarige leeftijd er het gevolg van zou zijn geweest.
Gemarmerde sneden en de karakteristieke lintjes
Kenmerken
De Baedeker zette de standaard voor wat we nu van een reisgids zijn gaan verwachten: herkenbaarheid en een handzaam formaat, zodat je die makkelijk mee kunt nemen. Het afwijkende formaat maakte dat de Baedeker in de jaszak meegedragen kon worden en het omslag kon tegen een stootje. Vanaf de jaren vijftig van de negentiende eeuw was de gids voorzien van rode stofomslag met karakteristieke gouden letters en gemarmerde sneden. De zijden lintjes zorgden ervoor dat je makkelijk terug kon keren naar waar je gebleven was. Het kleine robuuste boekje puilde uit van nuttige adviezen die we inmiddels normaal zijn gaan vinden, zoals gedetailleerde en accurate kaarten, plattegronden, woordenlijsten, stratenboeken, lijsten van geschikte hotels en adviezen hoe om te gaan met culturele gebruiken, zoals de hoogte van fooien. Bladeren door Baedeker is als reizen naar andere plaatsen in andere tijden.
